Χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών και σεξουαλική κακοποίηση

Έρευνα, σε γυναίκες με τοξικοεξάρτηση στην Ιταλία, δείχνει ότι το 77,5% από αυτές έχουν πέσει θύματα σεξουαλικής κακοποίησης και πολλές από αυτές αναφέρουν ότι αυτό αποτέλεσε και την αιτία για τη χρήση ουσιών. Ανάλογα ποσοστά εντοπίστηκαν σε παρόμοιες έρευνες στη Μάλτα (88%) και τη Βουλγαρία (89%).

Στην συντριπτική πλειοψηφία τους οι γυναίκες αυτές είναι νεαρής ηλικίας, 19 - 25 ετών, ενώ σε ποσοστό 25% είναι μικρότερες των 14 ετών. Αυτό αποτελεί ένα από τα ενδιαφέροντα συμπεράσματα του συνεδρίου με τίτλο «Χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών και σεξουαλική κακοποίηση» το οποίο πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στη Νάπολη της Ιταλίας.
Η διοργάνωση αποτέλεσε την τελευταία δράση στην υλοποίηση του έργου Daphne II 2004-2008, για τη σύνδεση της χρήσης ναρκωτικών με την σεξουαλική κακοποίηση των γυναικών, το οποίο πραγματοποιήθηκε με συντονιστή τη Μ.Κ.Ο. για την πρόληψη και αντιμετώπιση των ναρκωτικών «IL PIOPPIO» (Ιταλία). Ακόμη, συμμετείχαν φορείς από την Τσεχία, τη Βουλγαρία και την Μάλτα. Από ελληνικής πλευράς συμμετείχε το Κέντρο Πρόληψης της Εξάρτησης από τα Ναρκωτικά και Προαγωγής της Υγείας ΠΥΞΙΔΑ, το οποίο είχε αναλάβει τη συμμετοχή στην έρευνα, σε διακρατικές συναντήσεις και στη διοργάνωση σεμιναρίων ευαισθητοποίησης και δράσεων διάχυσης της πληροφόρησης. Στόχος του έργου ήταν η έρευνα, ανταλλαγή πρακτικών και εκπαίδευσης για την πρόληψη της σεξουαλικής κακοποίησης γυναικών που κάνουν χρήση ναρκωτικών.

Στη διάρκεια του συνεδρίου οι επιστήμονες ψυχικής υγείας και οι υπεύθυνοι των ερευνητικών προγραμμάτων των φορέων των παραπάνω χωρών, παρουσίασαν αποτελέσματα ερευνών που πραγματοποιήθηκαν σε κοινωνικές υπηρεσίες και υπηρεσίες ψυχικής υγείας, προκειμένου να διερευνήσουν την συσχέτιση ανάμεσα στην εξάρτηση από τις ουσίες και τη σεξουαλική κακοποίηση, μέσα από ποσοτική έρευνα (ερωτηματολόγια) και ποιοτική έρευνα (διενέργεια συνεντεύξεων).

Ερευνητικά αποτελέσματα

Συγκεκριμένα, στη Νάπολη, το 5% των τοξικοεξαρτημένων γυναικών που συμμετείχαν στην έρευνα έχουν πέσει θύματα σεξουαλικής κακοποίησης. Από αυτές το 65% αποδίδει τη σεξουαλική βία που υπέστη στην εξάρτηση από τις ουσίες. Η έρευνα έδειξε ότι η σεξουαλική κακοποίηση κατά την παιδική ή εφηβική ηλικία αποτελεί παράγοντα προδιάθεσης για τη χρήση ουσιών στην ενήλικη ζωή (πρωτογενής παράγοντας). Βέβαια, η σεξουαλική κακοποίηση λειτουργεί και ως δευτερογενής παράγοντας, ως αποτέλεσμα δηλαδή της εξάρτησης ουσιών. Μάλιστα σε ποσοστό 30% η σεξουαλική βία προέρχεται από τον σύντροφο ή από μέλη της οικογένειας (σύζυγο ή πατέρα). Τα παραπάνω ποσοστά συμβαδίζουν με τα ποσοστά που διαπιστώθηκαν και στις υπόλοιπες χώρες: Μάλτα 88%, Βουλγαρία 89%. Μόνο ένα ποσοστό 17,5% βρίσκει το κουράγιο να αντιδράσει, αποκαλύπτοντας την κακοποίηση, ενώ οι υπόλοιπες φοβούνται να αναζητήσουν βοήθεια.

Καμπάνια ευαισθητοποίησης

Προκειμένου να αποκαλυφθούν οι τραυματικές διαστάσεις του φαινομένου αυτού, ώστε να τύχει της ανάλογης προσοχής από την κοινωνική πολιτική και την πολιτική για την προαγωγή της υγείας της κάθε χώρας, το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν ομόφωνα οι συμμετέχουσες χώρες είναι ότι είναι απολύτως απαραίτητο να υπάρξει διάχυση των αποτελεσμάτων, καθώς και διάχυση των καλών πρακτικών που προέκυψαν μέσα από την έρευνα. Προκειμένου να υποστηριχθούν αυτές οι γυναίκες, σχεδιάστηκε μια καμπάνια ευαισθητοποίησης μέσα από την πραγματοποίηση ενός τηλεοπτικού σποτ κατά της σεξουαλικής βίας εναντίον των εξαρτημένων γυναικών. Παράλληλα δόθηκε έμφαση στη συμβολή του ρόλου της πρόληψης και της ευαισθητοποίησης όσον αφορά τη σεξουαλική παρενόχληση και την κατάχρηση ουσιών, τονίζοντας τη σημαντικότητα των στρατηγικών πρόληψης ήδη από νεαρή ηλικία.

Η ΠΥΞΙΔΑ ασχολήθηκε με το θέμα της πρόληψης της σεξουαλικής παρενόχλησης στο σχολείο κατά τη διάρκεια της εφηβείας και παρουσίασε στο συνέδριο τα αποτελέσματα ενός εκπαιδευτικού σεμιναρίου για τη σεξουαλική παρενόχληση που πραγματοποίησε και το οποίο απευθυνόταν σε εκπαιδευτικούς. Σύμφωνα με τα σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα, η σεξουαλική παρενόχληση που υφίστανται στο σχολείο τα κορίτσια από τα συνομήλικά τους αγόρια συνδέεται με τις στρατηγικές διαμόρφωσης των ταυτοτήτων φύλου στην εφηβική ηλικία (κατασκευή ανδρικής και γυναικείας ταυτότητας και ρόλοι στους οποίους τα κορίτσια και τα αγόρια καλούνται στερεοτυπικά να εκπληρώσουν με βάση το φύλο τους). Έχει διαπιστωθεί ερευνητικά ότι το φαινόμενο αυτό συνδέεται με τη χρήση ουσιών, ως μια προσπάθεια από την πλευρά των κοριτσιών να ξεπεράσουν τον επώδυνο ψυχικά αντίκτυπο, και μπορεί να αποτελέσει πρόδρομο για μελλοντική κακοποίηση, στην ενήλικη ζωή.
Πηγή